Birgün Türk televizyon kanallarından birinde politik bir tartışma programı izliyordum. Türkiye’nin politik durumuyla çok ilgilendiğim için programın ilginç olacağını düşündüm. Ancak uyukladım ve yarım saat sonra uyandığımda fazla bir şey kaçırmış gibi hissetmedim. Sebep basitti. Katılımcılar arasında gerçek bir diyalog yoktu. Türk kanallarındaki çoğu program bu şekilde. Şu anki hükümeti beğenen Türkler devamlı demokrasiden, halkın iradesinden ve insan haklarından konuşuyorlar. Hükümete karşı olan Türkler de devamlı Atatürk’ten, Cumhuriyetten ve Türkiye’de ki sistemin benzersiz olmasından bahsediyorlar. Her iki tarafta bana müzik kutusunu hatırlatıyor – söyleyecekleri ne varsa önceden ayarlanmış. Ancak bunlar kötü müzik kutuları çünkü içlerinde sadece tek bir şarkı var. Ne sorarsanız sorun onlar aynı şarkıyla cevap veriyorlar.
 
Bu diyalog projesinin farklı olmasını istedim. Türklerin bir araya gelip gerçekten birbirlerini dinlemelerini ve karşılıklı soruları ve itirazları cevaplamaya çalışmalarını istedim. Bana göre diyalog çok önemli – eğer gerçek diyalog yoksa insanlar birbirlerine olan saygılarını yitiriyorlar. Öteki tehlikeli olarak görülüyor, yok edilmesi gereken bir hasım gibi. Her zaman diyalog olmadan gerçek demokrasinin olmayacağını düşünürüm.

10 program yapıyoruz ve her biri için farklı kişiler davet ettik. Bazen gerçek bir diyalog ortamı oluştu. Stüdyodaki atmosfer sanki dışarıda hava daha açık, güneş daha parlak gibi değişti. Bunun olduğu programlardan biri maneviyat üzerineydi. Kimse ‘önceden kaydedilmiş’ başörtüsü hakkında konuşmalar yapmadı. Katılımcılar maneviyatın ne anlama geldiği ile ilgili gerçek bir sohbet yaptılar. Politika hakkında yaptığımız program da hoşuma gitti – ben AKParti hakkında olmasını istemiştim ama konu demokrasinin özüyle ilgili güzel bir sohbete dönüştü. 
 
Bu proje süresinde Türkiye hakkında daha çok şey öğrendim. Türkiye’de diyalog kültürü henüz yok ama her ne kadar küçük olursa olsun bu gibi projelerin atmosferi değiştirmeye yardımcı olduklarına eminim. O yüzden eğer zamanınız varsa programı keyifle dinleyin. Ve dışarı çıktığınızda yolda yürürken sizden farklı birini gördüğünüzde kınamak yerine onunla konuşun. 

Bernard Bouwman
bernardbouwman@yahoo.com